Po drugiej stronie linii
W Twierdzy Modlin Matylda tworzy opowieści, a Kornel pilnuje, by nikt nie zboczył z trasy. Iskrzy między nimi, lecz zaufanie łatwiej zgubić niż drogę.
Taśma przykleiła się Matyldzie do rękawiczki, do rękawa i, na koniec, do włosów przy skroni. Odkleiła ją z cichym przekleństwem, zanim zdążyła przykleić do stołu ostatnią strzałkę.
— W lewo do obozowiska — przeczytała, mrużąc oczy. — Tylko jeszcze nie wiem, czyje lewo.
Wiatr porwał róg kartki. Matylda przycisnęła go kubkiem z herbatą, która dawno przestała być ciepła, i rozejrzała się po udawanym polu bitwy. Za jej plecami ciągnęły się surowe mury Twierdzy Modlin, ciężkie od wilgoci i listopadowego nieba. Przed nią, na ubitej ziemi, stały namioty, skrzynie i dwa działa, które wyglądały tak, jakby od rana czekały, aż ktoś naprawdę każe im wystrzelić. Zamiast huku słychać było trzask drewna w ognisku, nawoływania ludzi i metaliczny brzęk łyżek uderzających o miski.
Ostatnia sobota listopada. Jednodniowe zlecenie, stawka ustalona z góry, płatność po wydarzeniu. Matylda powtórzyła to sobie rano trzy razy, jakby od samej liczby powtórzeń miała zależeć wypłata. W kieszeni płaszcza czekała lista rzeczy do opłacenia, której nie wyciągała od czwartku. Na dnie torby leżał niedokończony szkicownik z projektem, którego nie dokończyła, i notes z numerami osób, którym obiecała oddzwonić. Nie wszystkie wciąż chciałyby odebrać.
Zapięła kurtkę pod samą brodę. Czarne włosy, ściągnięte wysoko w kucyk, szarpał wiatr, odsłaniając drobny tatuaż na karku: trzy czarne kreski, cienkie jak ślady ołówka. Kiedy schyliła się po kolejną tablicę, poczuła chłód w miejscu, gdzie kołnierz nie sięgał.
— Pani od strzałek? — zapytał ktoś zza jej pleców.
Odwróciła się. Mężczyzna w ciemnej kurtce trzymał pod pachą zwinięty plan terenu. Nie miał na sobie historycznego stroju, tylko solidne buty, rękawice i minę człowieka, który już rano policzył wszystkie możliwe kłopoty, a teraz czekał na nowe.
— Od tablic, map i ogólnego sprawiania, żeby ludzie nie szli tam, gdzie nie powinni — odparła. — Matylda.
— Kornel. Koordynuję bezpieczeństwo.
Uścisnęli sobie dłonie. Jego była ciepła mimo rękawicy; jej palce, poplamione markerem, zdążyły już zmarznąć. Kornel puścił ją pierwszy i spojrzał na tablicę podtrzymywaną kubkiem.
— „W lewo do obozowiska” może być problematyczne.
— Dlatego jeszcze nie przybiłam jej do drzewa.
— Drzewa też są na planie.
Powiedział to bez cienia uśmiechu. Matylda uznała, że człowiek od bezpieczeństwa pewnie nie dostaje premii za żarty. Odsunęła kubek, a kartka natychmiast zafalowała na wietrze.
Zanim zdążyła odpowiedzieć, z obozowiska dobiegł głos:
— Grochówka! Kto nie zje teraz, ten potem niech nie płacze!
W przerwie przed popołudniowym pokazem rekonstruktorzy zebrali się przy długim stole z desek. Ktoś podał Matyldzie miskę, ktoś inny wskazał wolne miejsce na skrzyni. Nieformalna przerwa miała w sobie coś z rodzinnego obiadu, choć większość obecnych nosiła mundury z epoki, a przy ogniu suszyły się skórzane pasy. Grochówka pachniała majerankiem, dymem i czymś, co mogło być wędzonką albo po prostu nadzieją.
Matylda usiadła z miską na kolanach. Kornel pozostał na stojąco, z planem rozłożonym na skrzyni obok. Co chwilę ktoś przerywał mu pytaniem o taśmę odgradzającą, bezpieczny korytarz albo miejsce dla widzów. Odpowiadał krótko, rzeczowo. Nie podnosił głosu, a mimo to ludzie robili to, o co prosił.
Pierwszy płatek śniegu usiadł Matyldzie na rękawie. Zatrzymała łyżkę w połowie drogi do ust.
— Patrzcie — powiedziała. — Pierwszy śnieg.
Kilka osób podniosło głowy. Płatek zniknął na ciemnej tkaninie, ale zaraz pojawiły się następne, lekkie i rzadkie. Matylda uśmiechnęła się tak szeroko, że aż zabolały ją policzki.
— Jakbyśmy chcieli zrobić z tej drogi coś więcej niż drogę do obozowiska — ciągnęła, pokazując łyżką na ścieżkę między namiotami — można by ją opowiedzieć dzieciakom. Tu zaczyna się wyprawa, potem są ślady, które prowadzą do zagubionego bębna, a przy starym murze czeka ktoś, kto zna hasło. Bez straszenia i bez wykładu. Dzieci mogłyby zbierać wskazówki, a na końcu…
— Najpierw musiałyby nauczyć się omijać zamknięty teren — wtrącił Kornel.
Przy stole zapadła krótka cisza. Matylda spojrzała na niego. Stał nad swoim planem, jakby właśnie wskazał jedyną rozsądną drogę przez pole.
— W mojej wersji bohaterowie nie wchodzą za taśmę — powiedziała. — Mają mapę.
— Mapy też bywają mylące.
— W takim razie dobrze, że ktoś tu pilnuje rzeczywistości.
Kącik jego ust drgnął, może od zimna, może od odpowiedzi. Kornel opuścił wzrok na notatnik. Przy górnej krawędzi strony Matylda dostrzegła rysunek psa: krzywe uszy, wielki nos i mina stworzenia, które właśnie usłyszało, że nie wolno mu wejść do namiotu. Niżej ktoś dopisał: „Winny kradzieży kiełbasy. Nie żałuje”.
— To też część planu bezpieczeństwa? — spytała.
Zamknął notes, lecz nie dość szybko, by ukryć uśmiech.
— Pies nie czyta planów.
— Ale za to ma charakter.
— Ma kiełbasę.
Tym razem kilka osób przy stole parsknęło śmiechem. Kornel wrócił do swoich notatek, a Matylda do grochówki, trochę zaskoczona, że pod jego uporządkowaną powagą kryje się ktoś, kto rysuje obozowe psy i podpisuje je jak sprawców przestępstw. Kiedy podniosła wzrok, zauważyła, że słucha jej jeszcze jeden z rekonstruktorów. Potem drugi. Nawet kobieta przy ognisku, która wcześniej bez powodzenia próbowała uciszyć rozmowy, zerknęła w stronę ścieżki.
Matylda mówiła dalej. O śladach na śniegu, o mapie, której brakujący fragment trzeba odnaleźć, o tym, jak zwyczajny spacer może stać się historią, jeśli ktoś zada właściwe pytanie. Nie miała żadnych rekwizytów poza łyżką i kawałkiem serwetki, na której narysowała krętą drogę. A jednak ludzie pochylili się nad stołem.
— Dobra, pani od strzałek — odezwał się jeden z mężczyzn. — Tylko nie każ mi szukać bębna. Gram na nim i wiem, gdzie jest.
— To będzie pan jedyną osobą, która zna zakończenie — odparła.
Kornel spojrzał na nią znad planu. Tym razem uśmiech nie zniknął od razu.
Jej telefon zawibrował na skrzyni. Wiadomość od organizatora: „Osoba od rozwieszania tablic odwołała. Nie dojedzie. Co robimy?”. Matylda poczuła, jak radość po śniegu stygnie w niej szybciej niż herbata. Rozejrzała się po stosie oznaczeń, po gwoździach i sznurku, po zegarku na nadgarstku Kornela.
— Ile jest tych tablic? — zapytał.
— Dwanaście. I oznaczenia skrzyżowań.
— Samodzielnie dasz radę?
W pytaniu nie było drwiny, ale Matylda usłyszała w nim wszystkie niewysłane odpowiedzi na dawne wiadomości. Poprawiła rękawiczkę, odklejając od niej resztkę taśmy.
— Dam.
Kornel przyjrzał się jej przez moment. Za jego ramieniem wiatr poruszył pustą chorągiewką, a drobny śnieg topniał na czarnym papierze tablic.
— Mogę dopłacić za pomoc przy rozwieszeniu — powiedział. — Jeśli zaczniesz teraz, zdążymy. Ale wszystkie oznaczenia muszą wisieć przed otwarciem wejścia o piętnastej. Bez wyjątków.
Matylda spojrzała na niego, potem na przygotowany stos. Przez sekundę słyszała tylko trzask ognia i własny oddech pod zapiętą pod brodę kurtką.
— Dobrze — powiedziała. — Pokaż mi, gdzie kończy się pańska rzeczywistość.
Kornel zwinął plan i podał jej drugi koniec. Ich palce zetknęły się na wilgotnym papierze.
— Zaczyna się tam, gdzie kończy się taśma — odparł.
I ruszył pierwszy.
Kornel ruszył wzdłuż taśmy, a Matylda za nim, z planem pod pachą i plikiem tablic przyciśniętym do piersi. Wiatr próbował wyrwać im z rąk papier, jakby również uważał, że oznaczenia są zbyt rozwlekłe.
— „Przed wami ścieżka do obozowiska” — przeczytał Kornel. — A jeśli ktoś skręci za wcześnie?
— To zobaczy obozowisko z innej strony.
— Zobaczy też stanowisko artyleryjskie, którego nie powinien oglądać z bliska.
Matylda westchnęła i skreśliła zdanie. Przeszli kilka kroków, uważając na mokre korzenie i śliskie liście. Kornel co chwilę sprawdzał taśmę, jej mocowanie i odległość od ścieżki. Ona poprawiała tablice, żeby nie zasłaniały ich gałęzie. Za każdym razem, kiedy stawali przy skrzyżowaniu, zaczynała się ta sama rozmowa: ile można objaśnić, zanim człowiek przestanie czytać, i ile zostawić w domyśle, zanim zacznie błądzić.
— „Tędy prowadzą ślady” — zaproponowała przy rozwidleniu.
— Jakie ślady?
— To ma uruchomić wyobraźnię.
— Może uruchomić nogi w kierunku zamkniętego terenu.
— Pan naprawdę potrafi zabić każde zdanie.
— To akurat nie należy do zakresu moich obowiązków.
Powiedział to tak poważnie, że Matylda parsknęła śmiechem. Kornel spojrzał na nią z ukosa. Przez chwilę szli w milczeniu, a potem zatrzymał się przy tablicy i wziął jej marker.
— Mogę?
Dopisał pod jej zdaniem: „Jeśli nie widzisz śladów, idź za taśmą. Ona wie, gdzie kończy się przygoda”.
Matylda przeczytała dopisek dwa razy.
— To jest dobre.
— Jest praktyczne.
— Jest zabawne.
— Proszę tego nie rozpowiadać.
Oddał jej marker. Ich palce musnęły się przy przekazywaniu — drobny kontakt, nic, co należałoby zapamiętać. A jednak Matylda schowała marker do kieszeni wolniej, niż musiała.
Kiedy ruszyli dalej, zapytała o notes. Kornel odruchowo dotknął kieszeni kurtki, jakby sprawdzał, czy nadal tam jest.
— Rysunki psów nie są jedyną kompromitującą zawartością? — spytała.
— Są też notatki o kiełbasie.
— Poważne oskarżenia wymagają dowodów.
Zawahał się, po czym wyjął notes i podał jej. W środku, obok planu terenu i listy punktów kontrolnych, mieściły się krótkie historyjki. O chłopcu, który zgubił bęben, choć bęben przez cały czas miał przy sobie. O starym murze, który nie pamiętał już, po co go zbudowano. O psie nazwanym Napoleonem, który najwyraźniej kradł kiełbasę z powodów politycznych.
— Nie wiedziałam, że pan pisze.
— Nie piszę. Zapisuję rzeczy, które potem wyrzucam.
— To dużo wyrzucania.
Zamknął notes, ale nie zabrał jej go z rąk.
— Nie pokazuję tego ludziom z grupy. Nie po to, żeby się ze mnie śmiali. Po prostu… — Urwał. — Kiedy odpowiada się za całość, nie ma miejsca na niedokończone pomysły.
Matylda pomyślała o własnym szkicowniku na dnie torby. O stronach pełnych początków: świetnych pierwszych scen, rozrysowanych tras, nazw, które brzmiały jak obietnice. I o wiadomościach, na które wciąż nie odpowiedziała.
— Ja zwykle umiem wymyślić początek — powiedziała. — To nawet nie jest trudne. Trudniej, kiedy ktoś czeka na gotowy efekt. Wtedy nagle wszystko, co zrobiłam, wygląda jak za mało.
Kornel przyjął to bez pocieszania. Poprawił rękawicę na nadgarstku.
— U mnie jest odwrotnie. Dopóki sprawdzam wszystko sam, mogę udawać, że nic się nie wymknie. Jak coś pójdzie źle, to znaczy, że nie sprawdziłem dość dokładnie.
— Brzmi męcząco.
— Jest.
To jedno krótkie słowo zostało między nimi dłużej niż reszta rozmowy. Matylda oddała mu notes. Przyjmując go, Kornel dotknął jej nadgarstka; może przypadkiem, może dlatego, że rękawiczki przeszkadzały. Nie cofnął się natychmiast. Ona też nie.
Potem ktoś z obozowiska zawołał, że zostało pół godziny do otwarcia wejścia. Matylda wróciła do tablic i przypomniała sobie o psie z notesu. Znalazła kawałek grubszego kartonu, dorysowała krzywe uszy, nos jak czarna fasola i strzałkę do właściwej ścieżki. Historia była krótka: Napoleon ukradł kiełbasę, lecz odnalazł bęben, bo nie potrafił oprzeć się ciekawości. Dzieci miały podążyć jego śladem do obozowiska.
Kornel przeczytał tekst, gdy przykucała przy skrzyni, poprawiając kontur nosa.
— To nie jest obowiązkowa tablica — powiedział.
— Wiem. Ale połączę ją z trasą. Jedna dodatkowa. Dzieci będą miały coś do szukania, a rodzice przestaną pytać, kiedy będzie koniec.
— Matylda, strzałki.
— Zaraz. Muszę tylko sprawdzić, czy z tego miejsca widać następną.
— Strzałki.
W jego głosie nie było złości. To powinno było ją zatrzymać. Zamiast tego przyłożyła karton do tablicy, przesunęła go o kilka centymetrów, zmieniła zdanie, żeby lepiej pasowało do rysunku. Wokół niej obozowisko gęstniało od ludzi. Ktoś rozpalał dodatkowe ognisko, ktoś przenosił skrzynie. Matylda nie patrzyła na zegarek, bo wiedziała, że nie spodoba jej się odpowiedź.
Kiedy wreszcie się wyprostowała, Kornel stał przy rozwidleniu z planem w ręku. Przy wejściu zbierali się pierwsi widzowie: rodzice w czapkach, dzieci w puchowych kurtkach, policzki czerwone od chłodu. Po drugiej stronie taśmy brakowało dwóch strzałek.
Kornel nie podniósł głosu.
— Wstrzymujemy wejście. Nikt nie przechodzi, dopóki nie zamkniemy oznakowania.
Przez moment nikt się nie poruszył. Potem ludzie ruszyli na swoje miejsca. Matylda odłożyła karton z Napoleonem. Poczuła na twarzy chłód, choć ogień trzaskał zaledwie kilka kroków dalej.
— Zrobię to — powiedziała.
— Nie. Ja rozwieszę brakujące strzałki. Ty zostajesz tutaj i pilnujesz, żeby nikt nie wszedł za taśmę.
— Kornel…
— Nie mogę teraz dać ci tego zadania.
Nie dodał niczego, czym mógłby złagodzić słowa. Nie było w nich kary, tylko decyzja. Może właśnie dlatego zabolały mocniej. Matylda skinęła głową. Nie próbowała tłumaczyć, że miała dobry pomysł, że była prawie gotowa, że przecież zwykle kończyła. Ostatnie zdanie zabrzmiało w niej jak coś, czego nie miała prawa powiedzieć.
Przez następne minuty pilnowała przejścia, odpowiadała na pytania i wskazywała ludziom miejsce, w którym mieli czekać. Kornel wrócił z brakującymi strzałkami. Dopiero kiedy taśma była sprawdzona, a widzowie ruszyli na trasę, podszedł do niej. Na jego rękawicy osiadł śnieg. Matylda zauważyła, że ma rozpięty kołnierz, i przez sekundę chciała go zapiąć.
— Nie musiałeś brać wszystkiego na siebie — powiedziała.
— Wiem.
— Nie chodziło mi o to, że…
— Wiem, Matylda.
Od strony ścieżki dobiegł dziecięcy śmiech. Ktoś właśnie odkrył psa na tablicy. Kornel spojrzał w tamtą stronę, a kącik jego ust poruszył się ledwie zauważalnie.
— Napoleon działa — powiedział.
— Tylko Napoleon.
— Na razie.
W tych dwóch słowach było coś, czego nie umiała nazwać, i przez to łatwiej było jej w to uwierzyć. Przez resztę popołudnia mijali się przy taśmach, wymieniając krótkie uwagi. Za każdym razem, gdy Kornel się odwracał, Matylda miała wrażenie, że nadal słyszy jego głos z notatnika; za każdym razem, gdy on patrzył w jej stronę, przypominała sobie brakujące strzałki.
Pod wieczór widzowie zaczęli się rozchodzić. Ogień przygasł, a wilgoć weszła pod rękawy. Kornel zastał Matyldę przy skrzyni, gdzie składała niewykorzystane tablice.
— Chciałbym się z tobą spotkać poza obozowiskiem — powiedział.
Matylda znieruchomiała z kartonem w dłoniach.
— Chciałbyś?
— Tak. Tylko nie wiem, czy umiałbym ci zaufać. — Odwrócił wzrok na pustoszejącą ścieżkę. — Przy tobie znów zacząłbym wszystkiego pilnować. A nie chcę, żebyś musiała udowadniać mi, że tym razem skończysz.
Nie odsunął się. Nie dotknął jej. Powiedział to spokojnie, jakby oddzielał od siebie dwa fakty: że chciałby ją zobaczyć i że nie potrafił uwierzyć, iż nie skończy się to kolejnym rozczarowaniem.
Matylda położyła karton na skrzyni. Na rysunku Napoleon biegł ku obozowisku, z kiełbasą w pysku i wielkim, bezczelnym uśmiechem. Ona nie miała pod ręką żadnej historii, która mogłaby dopowiedzieć mu zakończenie.
Przez chwilę trzymała dłonie na krawędzi skrzyni. Wystarczyło odejść. Wziąć torbę, nie patrzeć na Kornela, wyjść przez bramę i wmówić sobie, że to on postawił kropkę. Byłoby łatwiej niż zostać jeszcze godzinę w miejscu, gdzie każdy jej ruch mógł wyglądać jak próba udowodnienia czegoś.
Zamiast tego odwróciła się do organizatorki, która liczyła zwinięte przewody przy namiocie.
— Co mogę jeszcze zrobić, żeby nie wchodzić Kornelowi w obowiązki?
Kobieta spojrzała na nią uważnie, po czym wskazała skrzynie z tablicami.
— Po ostatniej grupie zbierzesz oznaczenia i uporządkujesz je według numerów? I sprawdź, czy wszystkie wróciły. Tylko nie zdejmuj niczego, póki Kornel nie da znaku.
— Dobrze.
Matylda nie zapytała, czy to wystarczy. Wzięła listę, ołówek i zaczęła od sprawdzenia numerów. Gdy ostatnia grupa przeszła trasę, poczekała, aż Kornel skinie głową. Potem ruszyła wzdłuż taśmy, odpinając tablice i układając je w stos. Zbierała także kawałki sznurka, zużyte opaski i karton, który rozmiękł od śniegu. Przy jednej ze strzałek znalazła ślad małej dłoni, odciśnięty w błocie. Przetarła go rękawicą, ale glina weszła w rowki papieru.
Napoleon wrócił na skrzynię razem z resztą oznaczeń. Matylda nie wyrzuciła go. Wsunęła go ostrożnie między dwie sztywne plansze.
Przed końcem zmiany usiadła przy składanym stole, otworzyła laptop i poprawiła pliki tablic. Uzupełniła prawidłowe godziny, zmieniła niejednoznaczne wskazówki, zapisała kopie w dwóch formatach. Potem wysłała je organizatorce. Kursor przez moment wisiał nad pustym polem wiadomości.
Dopisała: „Przepraszam za opóźnienie. Założyłam, że zdążę dopracować dodatkowy pomysł, zanim przygotuję i sprawdzę wszystkie podstawowe oznaczenia. Nie zdążyłam. To moja odpowiedzialność. Gotowe pliki są w załączniku”.
Nie dodała, że miała dobre intencje. Nie napisała, że przecież dzieciom podobał się pies. Nacisnęła „wyślij” i dopiero wtedy zauważyła, że od kilku minut zaciska szczękę.
Podczas końcowej odprawy Kornel stał z planem złożonym na pół. Rekonstruktorzy zbierali kubki i rękawice, ktoś gasił ognisko, a w tle skrzypnęła brama od samochodu.
— Dziękuję wszystkim — powiedział. — Pokaz udało się przeprowadzić bezpiecznie, mimo pogody i zmian w planie. Wiem, że sporo rzeczy sprawdzałem sam i za późno poprosiłem o pomoc. Nie ułatwiłem wam pracy. Następnym razem spróbuję zauważyć ten moment wcześniej.
Nikt nie odpowiedział wielkimi słowami. Jeden z mężczyzn skinął głową, ktoś rzucił, że najważniejsze, iż nikt nie wpadł w armatę. Rozluźniły się ramiona, a rozmowy wróciły do zwykłego tonu. Kornel nie spojrzał na Matyldę. Nie musiał. Usłyszała w jego przyznaniu to samo, co sama próbowała zrobić: nazwać błąd bez zamieniania go w całą opowieść o sobie.
Po zmroku plac opustoszał. Zostały ciemne namioty, popiół w palenisku i ślady butów, które śnieg zdążył częściowo zasypać. Matylda sprawdziła, czy organizatorka dostała pliki, i dopiero wtedy wsunęła laptop do torby. Mogła już iść. Miała to wpisane w zlecenie: koniec zmiany, rozliczenie, powrót do domu. Mimo to, zamiast ruszyć do bramy, obeszła jeszcze skrzynię z tablicami.
Zobaczyła Kornela na skraju pola, przy miejscu, gdzie w dzień stało stanowisko artyleryjskie. Nie klęczał nad planem ani nie sprawdzał taśmy. Siedział na drewnianej skrzyni i pakował notes do płóciennej torby. Zamknął ją, zanim zdążył wstać. Jakby tym razem pozwolił trasie pozostać niedoskonałą do rana.
Matylda zatrzymała się kilka kroków dalej.
— Zostałam do końca zmiany — powiedziała. — Uporządkowałam tablice, wysłałam poprawione pliki. Napisałam organizatorce, dlaczego nie zdążyłam.
— Widziałem.
— Nie mówię tego po to, żebyś zmienił zdanie o mnie.
Kornel oparł przedramiona na kolanach. W ciemności jego twarz wydawała się mniej surowa, ale zmęczenie wciąż miał pod oczami.
— Wiem.
Matylda wsunęła ręce do kieszeni. Palce wciąż pachniały markerem i mokrym kartonem.
— To, co powiedziałeś, było uczciwe. Zawaliłam ważną rzecz. I nie naprawię lat zawodowych nawyków w jeden dzień. Czasem umiem tak długo poprawiać pomysł, aż nie zostaje czasu na zrobienie tego, za co ktoś naprawdę mi płaci. — Z trudem przełknęła ślinę. — Chcę się nauczyć kończyć to, co zaczynam. Nie proszę, żebyś uwierzył mi na słowo.
Kornel popatrzył na nią przez chwilę, potem sięgnął do torby i wyjął notes.
— Mogę ci coś przeczytać?
Matylda skinęła głową. Otworzył notes na stronie, którą wcześniej pokazywał jej tylko na moment. Przesunął palcem po zapisanych linijkach.
— To początek historii o psie. Jeszcze nie wiem, co dalej.
Odchrząknął i zaczął czytać: „Napoleon ukradł kiełbasę, bo uznał, że jeśli zostawi ją na stole, ktoś mniej zdecydowany przejmie dowództwo. Potem usłyszał bęben i pobiegł za nim, choć nikt nie wyjaśnił mu, czy bęben prowadzi do jedzenia, czy od jedzenia”.
Urwał. W kąciku ust Matyldy pojawił się uśmiech.
— Napoleon ma poważny kryzys strategiczny.
— Od rana.
— I co zrobił z kiełbasą?
Kornel zerknął na niedokończoną stronę.
— Tego nie wiem. Zwykle odkładam takie rzeczy, zanim ktoś zdąży zobaczyć, że nie mam zakończenia.
Wypowiedział to bez żartu. Matylda zrozumiała, że właśnie podał jej coś, czego nie umiał doprowadzić do perfekcji. Nie musiał. Jego zaufanie nie wyglądało jak pewność; raczej jak dłoń, która na razie nie cofa się od razu.
— Przepraszam — powiedział. — Miałem prawo nie ufać ci przy tamtym zadaniu. Nie miałem prawa zrobić z jednego prawdziwego błędu wyroku o całej Matyldzie.
Zrobiła krok bliżej. Nie dotknęła go, choć dzieliła ich już tylko szerokość skrzyni.
— Bałam się, że jeśli zostanę, będę wyglądała, jakbym próbowała cię przekonać.
— A ja bałem się, że jeśli poproszę cię, żebyś została, znów zacznę pilnować każdego twojego ruchu.
— Możemy nie robić ani jednego, ani drugiego?
Kornel wypuścił powietrze nosem. Był to prawie śmiech.
— Po odjeździe ostatnich rekonstruktorów pójdziemy na herbatę? Jest mały lokal przy stacji w Modlinie. Jeśli będzie zamknięty, znajdziemy automat. — Zawahał się. — Dwudziesta pierwsza. Przy bramie. Konkretnie, żebyśmy nie musieli zgadywać, czy któreś z nas miało na myśli kiedyś.
— Będę o dwudziestej pierwszej.
— Ja też.
Nie obiecał, że odtąd będzie łatwo. Ona nie obiecała, że już nigdy niczego nie zawali. Między nimi zostały nierozwiązane sprawy, zwykłe dni i wszystkie te momenty, w których należało zapytać zamiast zakładać. Tym razem nie musieli rozstrzygnąć ich przed pierwszą herbatą.
Kornel schował notes. Matylda spojrzała na jego wolną dłoń, potem na niego. Kiedy wyciągnął rękę, przyjęła ją. Jego palce były zimne, jej również. Uścisk nie przypominał żadnej obietnicy na lata. Był tylko odpowiedzią na wyciągniętą dłoń, na uczciwe słowa, na godzinę, którą oboje zamierzali dotrzymać.
Od strony bramy dobiegł warkot ostatniego samochodu. Nad Twierdzą Modlin wisiała noc, a mokre tablice czekały w równym stosie na następny dzień. Matylda nie wiedziała jeszcze, jakie zakończenie dopisze Napoleonowi. Wiedziała tylko, że tym razem zostawiła mu miejsce na dalszy ciąg.